26 maart 2008
Planeetonderzoeker Alan Stern, die vorig jaar benoemd werd als hoofd van NASA's Science Mission Directorate, heeft aangekondigd dat hij binnen enkele weken vertrekt. NASA-topman Mike Griffin heeft Ed Weiler voorlopig aangesteld als interim-directeur van de wetenschapsafdeling van het ruimtevaartagentschap. Ook John Mather, die door Stern was aangesteld als 'NASA Chief Scientist', stapt op. Stern genoot bekendheid als wetenschappelijk projectleider van New Horizons, de onbemande ruimtevlucht naar Pluto. Mather is wetenschappelijk projectleider van de James Webb Space Telescope. Het vertrek van Stern komt als een grote verrassing, en tevens als een schok voor Amerikaanse ruimtewetenschappers. Details zijn niet officieel vrijgegeven, maar alles lijkt erop te wijzen dat er grote meningsverschillen bestonden tussen Stern en Mather enerzijds en Griffin anderzijds.
Meer informatie:
NASA Administrator Announces Science Mission Directorate Leadership Changes
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

25 maart 2008
Deze week vinden in Noord-Chili, bij de Europese Very Large Telescope, filmopnamen plaats voor Quantum of Solace , de nieuwe James Bond-film die begin november in de bioscoop te zien is. Regisseur Marc Forster heeft zijn oog laten vallen op de Residencia, het luxueuze astronomenhotel dat de Europese Zuidelijke Sterrenwacht heeft gebouwd aan de voet van Cerro Paranal. Het halfondergrondse bouwwerk doet dienst als de thuisbasis van Bonds tegenspeler en vijand Dominic Greene. De vier VLT-telescopen spelen zelf waarschijnlijk geen rol van betekenis in de film.
Meer informatie:
A Giant of Astronomy and a Quantum of Solace
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

18 maart 2008
Op Sri Lanka, het eiland waar hij al meer dan vijftig jaar woonde, is de Britse science-fictionschrijver en 'futuroloog' Arthur C. Clarke overleden. Hij was schrijver van meer dan zeventig boeken, waaronder ook zeer veel non-fictie. Clarke heeft zijn bekendheid met name te danken aan zijn medewerking aan de film '2001: A Space Odyssey', die op zijn korte verhaal 'The Sentinel' was gebaseerd en ook tot roman werd uitgewerkt. Maar hij was ook wetenschapper: zo bedacht hij, tientallen jaren voordat de eerste satelliet de ruimte in ging, onder meer het principe van de geostationaire satelliet. Uit eerbetoon wordt de 36.000 kilometer hoge baan waarin zulke satellieten zich bevinden ook wel de Clarke-baan genoemd. Arthur C. Clarke is negentig jaar oud geworden.
Meer informatie:
Science fiction author Arthur C. Clarke dies aged 90
Science Fiction Writer Arthur C. Clarke Dies at Age of 90
Wikipedia

3 maart 2008
Afgelopen vrijdag is het laatste onderdeel van de ATLAS detector afgedaald in de bouwput op CERN, Genève, waar het nu geïnstalleerd, bekabeld, en getest wordt. Dit laatste onderdeel, dat vreemd genoeg bekend staat als het 'small wheel', heeft een diameter van 9,3 meter, maar is klein vergeleken met de andere onderdelen van de ATLAS detector. Het kleine wiel maakt deel uit van de ATLAS muon-spectrometer, dat sporen van muon-deeltjes op een haar nauwkeurig zal gaan meten. Deze muonen worden geproduceerd in proton-proton botsingen bij de Large Hadron Collider (LHC), en kunnen een aanwijzing zijn voor productie van het verwachte Higgs deeltje. ATLAS is één van de twee detectiesystemen die op zoek gaat naar het Higgsdeeltje, dat ervoor zorgt dat alle andere deeltjes massa hebben. Nederland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het ATLAS muon systeem: aan de buitenste en grootste laag detectorelementen, twee grote toroide magneten, en duizenden hoge-precisie uitlijnsystemen als ook aan de elektronica.
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)

27 februari 2008
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft nieuwe voertuigen ontwikkeld die in de toekomst op de maan kunnen rondrijden. NASA hoopt rond 2020 astronauten naar de maan te kunnen sturen. De bedoeling is dat er uiteindelijk een semi-permanent bemande maanbasis wordt gebouwd. Om grote afstanden op de maan te kunnen afleggen, is door technici van NASA's Johnson Space Center een soort maan-truck ontwikkeld met zeswielaandrijving. Voor onbemand onderzoek hebben technici van het In-Situ Resource Utilization project (ISRU) daarnaast een robotwagentje ontworpen dat uitgerust is met een boor die op zoek kan gaan naar ondergronds ijs en zuurstofrijk bodemmateriaal. De nieuw ontworpen voertuigen zijn gepresenteerd op de derde Space Exploration Conference in Denver.
Meer informatie:
NASA's Newest Concept Vehicles Take Off-Roading Out of This World
NASA's Exploration-programma
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

25 februari 2008
Een nieuwe, gevoelige detector in het Soudan Underground Laboratory is er tot nu toe niet in geslaagd om donkere materie te detecteren. Het bestaan van donkere materie in het heelal blijkt uit astronomische waarnemingen. Vermoedelijk gaat het om tot nu toe onbekende elementaire deeltjes die minstens veertig keer zo zwaar zijn als een proton (de kern van een waterstofatoom). De donkeremateriedeeltjes vertonen nauwelijks wisselwerking met gewone materie, maar in het CDMS-experiment (Cryogenic Dark Matter Search) kunnen ze héél af en toe in botsing komen met een atoomkern in een diepgekoeld germaniumkristal. De minieme trillingen in het kristal die daar het gevolg van zijn, worden vervolgens gedetecteerd. Het CDMS-experiment wordt uitgevoerd bij een temperatuur van 0,04 graden boven het absolute nulpunt, in een 800 meter diepe mijn in Sounda, Minnesota. Tot nu toe is er niets gevonden, zo meldden de onderzoekers op een conferentie over donkere materie en donkere energie in Los Angeles. Toch is het onderzoeksteam enthousiast over de behaalde gevoeligheid, die groter is dan die van alle andere experimenten. In de nabije toekomst wordt een soortgelijk experiment uitgevoerd met een enorm veel zwaarder germaniumkristal.
Meer informatie:
Crystal bells stay silent as physicists look for dark matter
Cryogenic Dark Matter Search
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

21 februari 2008
De 'Google Lunar X PRIZE challenge', de wedloop naar de maan voor privé-ondernemingen, heeft nu tien deelnemende teams. Het team dat als eerste een robotlander op de maan neerzet en deze vóór het einde van 2012 een aantal taken laat uitvoeren, kan rekenen op een beloning van 20 miljoen dollar. Mocht dan nog geen van de deelnemers in deze opzet geslaagd zijn, volgt een verlenging tot 2014, waarbij het prijzengeld met een kwart wordt verlaagd. Voor het team dat als tweede eindigt ligt 5 miljoen dollar te wachten, en er is ook nog een bonus van 5 miljoen dollar voor degene die de robot een aantal extra opdrachten laat uitvoeren: 500 meter extra afleggen, een Apollo-vlag fotograferen of meer dan twee weken maannacht doorstaan. Sommige teams hopen al in 2009 of 2010 tot een lancering te komen. De ingeschreven teams, zeven uit de VS en drie uit Europa, komen uit kringen van universiteiten en hightechbedrijven.
Meer informatie:
The X PRIZE Foundation Announces Official Contenders in Private Moon Race

12 februari 2008
In Groningen is de Nederlandstalige versie van de bekroonde website 'Zwarte gaten: extreme zwaartekracht' gelanceerd. De website, bedacht door de astronomen Gijs Verdoes Kleijn (Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen) en Roeland Van der Marel (Space Telescope Science Institute, Baltimore VS) behandelt op een zeer toegankelijke wijze één van de meest spraakmakende sterrenkundige ontdekkingen uit de 20ste eeuw: zwarte gaten. De site bevat veel grafische, multimediale en interactieve elementen. Bezoekers aan de website kunnen zelf zwarte gaten aan de hemel ontdekken, er heen reizen en vervolgens experimenten uitvoeren die laten zien wat er gebeurt als men dicht in de buurt van een zwart gat komt, of er inspringt. De website bevat ook een zwarte-gatenencyclopedie.
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)
Zwarte gaten: extreme zwaartekracht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

11 februari 2008
In 2009 zal een Nederlandstalige astronaut gedurende zes maanden deel uitmaken van de bemanning van het internationale ruimtestation ISS. De Vlaming Frank De Winne, die in oktober 2002 al 11 dagen aan boord van het ruimtestation verbleef, is geselecteerd als bemanningslid van Expeditie 19. Dat maakten de ruimtevaartorganisaties NASA en ESA vandaag bekend. De Nederlander André Kuipers, die in april 2004 zijn eerste bezoek aan het ISS bracht, is De Winne's backup. De bemanningsleden van Expeditie 19 worden in mei 2009 gelanceerd aan boord van een Russische Sojoez-capsule. Voor het eerst zal er dan gedurende een halfjaar een zeskoppige bemanning aan boord van het ruimtestation verblijven. De deelname van Europese astronauten (één per twee jaar, steeds voor zes maanden) maakt deel uit van de samenwerkingsovereenkomst tussen NASA en ESA nu het Europese ruimtelaboratorium Columbus aan het ISS is gekoppeld.
Meer informatie:
ESA astronaut Frank De Winne to spend six months on the ISS in 2009
Persbericht NASA
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

7 februari 2008
Het Amerikaanse ruimteagentschap NASA nodigt iedereen uit om een nieuwe naam te bedenken voor de gammasatelliet die het halverwege dit jaar wil lanceren. De satelliet, die nu nog Gamma-ray Large Area Space Telescope (GLAST) heet, zal de meest energierijke elektromagnetische straling uit het heelal gaan opvangen. Vaak krijgen dit soort satellieten de naam van een overleden sterrenkundige (Hubble, Chandra, Spitzer), maar dat is geen eerste vereiste. Gezocht wordt vooral naar een 'pakkende' naam, die makkelijk te onthouden is. Alle suggesties zijn welkom, mits voorzien van een korte motivatie.
Meer informatie:
Name That Satellite!
GLAST Mission Overview

31 januari 2008
Ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de eerste Amerikaanse kunstmaan wordt de Beatles-song 'Across the Universe' aanstaande maandagnacht de ruimte in gestuurd, richting Poolster. Explorer 1 werd op 31 januari 1958 gelanceerd, bijna vier maanden na de lancering van de Russische Spoetnik 1. Dit jaar is het bovendien veertig jaar geleden dat 'Across the Universe' (geschreven door John Lennon en Paul McCartney) werd opgenomen, en vijfenveertig jaar geleden dat NASA's Deep Space Network in gebruik werd genomen - een wereldwijd netwerk van radioschotels voor communicatie met ruimtevaartuigen. De 'uitzending' van het Beatles-nummer (omgezet in radiosignalen) vindt ook plaats met behulp van het Deep Space Network, en start in de nacht van maandag 4 op dinsdag 5 februari om 01.00 uur Nederlandse tijd. Het zal overigens nog 431 jaar duren voordat de kosmische klanken van de Fab Four bij de Poolster aankomen - zo lang doen de radiosignalen erover om de afstand tot de ster af te leggen.
Meer informatie:
NASA and the Beatles Celebrate Anniversaries by Beaming Song 'Across the Universe' Into Deep Space
Explorer 1
Deep Space Network
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

27 januari 2008
Op 1 februari klinkt het startschot voor de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade 2008. Vierhonderd jaar na de uitvinding van de telescoop door een Nederlander worden Nederlandse middelbare scholieren uitgedaagd om zich te verdiepen in pittige vraagstukken over sterren die exploderen, zwarte gaten, planeten buiten ons eigen zonnestelsel en de uitdijing van het heelal. De twintig beste leerlingen zullen worden uitgenodigd voor een masterclass aan de Universiteit Utrecht. De winnaar krijgt een reis naar de Canarische Eilanden om zelf waarnemingen te doen met een van de professionele telescopen op La Palma. Aanstaande vrijdag worden de vragen van de voorronde op de website www.sterrenkundeolympiade.nl gezet.
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)
Nederlandse Sterrenkunde Olympiade
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

18 januari 2008
Thijs de Graauw (1942), buitengewoon hoogleraar sterrenkunde aan de Leidse Sterrewacht, is met ingang van april 2008 benoemd tot interim-directeur van de internationale Atacama Large Millimeter Array (ALMA). ALMA zal de grootste radiotelescoop ter wereld worden, en is sinds 2003 in aanbouw op een hoogte van 5 kilometer in de Chileense Andes; de telescoop zal in 2012 voltooid zijn. Het ALMA-project is een samenwerkingsproject van Europa, de Verenigde Staten en Japan, en het grootste internationale samenwerkingsproject op sterrenkundig gebied ooit. Thijs de Graauw was van 1983 tot 1990 directeur van de Groningse vestiging van de Stichting Ruimteonderzoek Nederland (SRON). Van 1990 tot 2007 was hij directeur van het infrarood- en submillimeteronderzoekprogramma van SRON. Vanaf 2003 is hij als buitengewoon hoogleraar aan de Sterrewacht Leiden verbonden.
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)
ALMA
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

14 januari 2008
Een onderzoeksteam aan de Universiteit van Amsterdam heeft met succes een sterrenhoop gesimuleerd over een wereldwijd netwerk van GRAPE-6Af supercomputers, die meer dan honderd keer sneller rekenen dan een gewone PC. Om de simulatie mogelijk te maken, werden de supercomputers, die in Nederland, Japan en de Verenigde Staten staan, gekoppeld aan een computationeel grid. "Het knelpunt in dergelijke berekeningen is de communicatie tussen de computers", zegt informaticus Derek Groen van de Universiteit van Amsterdam. "Voor de computers kost het ongeveer 0,3 seconden om elkaar alleen maar 'gedag te zeggen'." "We hebben nu aangetoond dat een grootschalige berekening over een netwerk efficiënt kan verlopen", zegt numeriek sterrenkundige Portegies Zwart, "nu kunnen we problemen doorrekenen die meer capaciteit vereisen dan we op een enkele supercomputer kunnen krijgen."
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

9 januari 2008
Dit jaar is het precies vier eeuwen geleden dat Hans Lipperhey in Middelburg de telescoop uitvond. Om dat belangrijke moment te herdenken heeft de Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen uit Middelburg deze week een website met als thema 400 jaar Telescoop (1608-2008) gelanceerd. De site geeft nieuws en informatie over de vele activiteiten die de sterrenwacht samen met andere instellingen in 2008 organiseert. Verder staan er ook verhalen en achtergrondinformatie op over de uitvinding. Op 12 april wordt "het jaar van de telescoop" officieel in Middelburg geopend.
Meer informatie:
Website 400 jaar telescoop
Website Jaar van de Sterrenkunde

20 december 2007
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft het jaar 2009 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Sterrenkunde (International Year of Astronomy 2009 - IYA2009). IYA2009 is een initiatief van de Internationale Astronomische Unie en Unesco. De VN-resolutie was ingediend door Italië, het land waar Galileo Galileï 400 jaar geleden de eerste astronomische ontdekkingen deed met een telescoop. IYA2009 zal een wereldwijde viering worden van de sterrenkunde en haar bijdragen aan de samenleving en de cultuur, met als hoogtepunt de 400ste verjaardag van het eerste gebruik van een astronomische telescoop in het jaar 1609. Overigens werd de telescoop kort daarvoor in Nederland uitgevonden. De herdenking daarvan vindt al in het najaar van 2008 plaats.
Meer informatie:
Origineel persbericht (Nederlandstalig)
Internationaal Jaar van de Sterrenkunde
Persbericht IAU (Engelstalig)
Persbericht ESO (Engelstalig)
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

6 december 2007
De 'Google Lunar X PRIZE' heeft zijn eerste deelnemer. Odyssey Moon, gevestigd op het Britse eiland Man, wil als eerste privé-onderneming een robotkarretje op de maan neerzetten en zo het uitgeloofde prijzengeld van 30 miljoen dollar opstrijken. Dat gebeurt in samenwerking met het Canadese bedrijf MDA, dat onder meer bekend is van de robotarmen van de spaceshuttle en het ruimtestation ISS. Ook de Planetary Society heeft zijn medewerking toegezegd, met name op het gebied van onderwijs en publieksvoorlichting.
Meer informatie:
History Making Moon Mission Unveiled
Planetary Society Joins Private Effort for Moon Mission

15 november 2007
De Britse Science and Technology Facilities Council, die overheidsgeld verdeelt over onderzoeksinstellingen in het Verenigd Koninkrijk, heeft onverwacht aangekondigd zich terug te trekken uit het Gemini Observatory - een internationaal samenwerkingsverband dat twee grote telescopen beheert op Hawaï en in Chili. De Royal Astronomical Societyn heeft haar grote verontwaardiging uitgesproken over deze beslissing: het Gemini-lidmaatschap (een aandeel van 23 procent) biedt Britse astronomen toegang tot de twee 8,1-meter telescopen, die vooral geschikt zijn voor infraroodwaarnemingen. Sinds het Verenigd Koninkrijk lid is van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) kunnen Britse sterrenkundigen ook gebruik maken van de vier 8,2-meter kijkers van de Very Large Telescope, maar die staat op het zuidelijk halfrond, en kan geen objecten aan de noordelijke sterrenhemel waarnemen zoals de Gemini North Telescope op Mauna Kea. De Royal Astronomical Society heeft de Science and Technology Facilities Council opgeroepen de beslissing te heroverwegen.
Meer informatie:
Shock at decision to pull UK out of Gemini Observatory
Gemini Observatory
Science and Technology Facilities Council
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

26 oktober 2007
Een team van Canadese astronomen denkt dat het tijd is om Newtons zwaartekrachttheorie aan de kant te schuiven. Of liever gezegd: ingrijpend aan te passen. De MOG-theorie van John Moffat van de Universiteit van Waterloo in Canada is volgens het team beter in staat om bepaalde eigenschappen van botsende sterrenstelsels te verklaren dan de 'standaard-theorie' waarin het heelal voor een groot deel uit mysterieuze donkere materie bestaat. De onderzoekers bestudeerden waarnemingen van de zogeheten Bullet-cluster, op 3 miljard lichtjaar afstand in het zuidelijke sterrenbeeld Kiel. Eerder werden deze waarnemingen (o.a. van de Hubble Space Telescope) geïnterpreteerd als een ondersteuning voor het idee dat de meeste materie in het heelal donker is en uit onbekende deeltjes bestaat. Moffat en zijn collega's schrijven nu in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (21 november) dat hun MOG-theorie een betere verklaring voor de waargenomen eigenschappen biedt. MOG (MOdified Gravity) is tot op zekere hoogte vergelijkbaar met de MOND-theorie (MOdified Newtonian Dynamics): onder bepaalde omstandigheden gedraagt de zwaartekracht zich anders dan we gewend zijn.
Meer informatie:
Time to overhaul Newton's Theory of Gravitation?
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

24 oktober 2007
Benjamin Wandelt van de Universiteit van Illinois heeft een zogeheten distributed computing -project opgezet om de voorspellingen van theoretische kosmologische modellen te vergelijken met astronomische waarnemingsgegevens. Bij een distributed computing -project wordt de benodigde rekenkracht voor een tijdrovend project verdeeld over talloze kleine (thuis-)computers. Je eigen pc kan aan het project deelnemen; de processor wordt dan voor het project gebruikt op het moment dat de computer niet gebruikt wordt, dus bijvoorbeeld in de screensave-stand. Eerder zijn al vergelijkbare projecte opgezet voor het speuren naar buitenaards leven (SETI@home) en voor het berekenen van decimalen van het getal pi. Wandelts kosmologieproject heet Cosmology@home.
Meer informatie:
Home computers to help researchers better understand universe
Cosmology@home
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

9 oktober 2007
De Nederlands-Amerikaanse astronoom Tom Gehrels heeft de Harold Masursky Award gewonnen. De prijs wordt sinds 1991 jaarlijks uitgereikt door de Division of Planetary Sciences van de American Astronomical Society aan mensen die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor het planeetonderzoek. Gehrels won de prijs vanwege zijn bijdragen aan de Space Science Series van de University of Arizona Press - een reeks van tientallen dikke boekwerken over uiteenlopende onderwerpen in het planeetonderzoek. Gehrels werd op 21 februari 1925 geboren in Haarlem, en studeerde sterrenkunde in Leiden. Sinds halverwege de vorige eeuw woont en werkt hij in de Verenigde Staten. Hij ontwikkelde onder andere de fotopolarimeter, een instrument waarmee gepolariseerd licht kan worden onderzocht. Samen met het Leidse astronomechtpaar Van Houten-Groeneveld ontdekte hij een paar duizend planetoïden. Hij was tevens de initiator van het Spacewatch-project, dat jacht maakt op aardscheerders - planetoïden die de aarde gevaarlijk dicht kunnen naderen. De laatste tijd houdt Gehrels zich voornamelijk bezig met kosmologische kwesties, onder andere met theorieën over het Multiversum. In 1988 publiceerde hij het autobiografische boek On the Glassy Sea. De Harold Masursky Award is genoemd naar een beroemde Amerikaanse Marsonderzoeker en werd in 1991 voor het eerst uitgereikt aan de Amerikaanse planeetonderzoeker Carl Sagan.
Meer informatie:
Tom Gehrels honored for service to planetary science
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

27 september 2007
Dr. René Vermeulen (45) is met ingang van 1 augustus jl. benoemd als directeur van de Radio Observatory Divisie van ASTRON, de Stichting Astronomisch Onderzoek in Nederland gevestigd in Dwingeloo. René Vermeulen volgt Dr. Willem Baan op, die binnen ASTRON een andere functie is gaan vervullen. De Radio Observatory Divisie (RO) is nu het operationele centrum voor de Westerbork telescoop. Daarnaast is ASTRON druk bezig om LOFAR te bouwen, en de operationele activiteiten voor de gloednieuwe radiotelescoop zullen worden geïntegreerd in de Divisie Radio Observatory. Zodoende zal er één Radio Observatory ontstaan die beide radiotelescopen, waarvan de mogelijkheden elkaar uitstekend aanvullen, zal gaan exploiteren.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

25 september 2007
Bij een toekomstige bemande ruimtevlucht naar een planetoïde kunnen astronauten veel baat hebben bij een kabel die als een soort hoepel rond het kleine hemellichaam wordt gespannen. Dat schrijven twee onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in een artikel dat binnenkort verschijnt in Acta Astronautica. Planetoiden zijn kleine, rotsachtige hemellichamen. De meeste hebben een middellijn van minder dan tien kilometer. De zwaartekracht aan het oppervlak is daardoor zo gering dat je bij een klein sprongetje al de ruimte in vliegt. Toch bestaan er bij NASA voorlopige plannen voor mogelijke bemande ruimtevluchten naar planetoïden, onder andere om ervaring op te doen met lange ruimtereizen naar Mars. Volgens Christopper Carr en Ian Garrick-Bethell is het dan handig om een dunne, sterke kabel (een zogeheten tether of tuier) rond het hemellichaam te spannen, waaraan astronauten zich met een soort 'levenslijn' kunnen vastmaken.
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

24 september 2007
De Hubble Space Telescope speelt de hoofdrol in een nieuwe IMAX-film die in 2010 in première gaat. IMAX Corporation en NASA hebben bekendgemaakt dat de speciale 3D-camera van het filmbedrijf eind 2008 mee gaat aan boord van spaceshuttlevlucht STS-125. Die shuttlevlucht staat geheel in het teken van de vijfde en laatste onderhoudsbeurt aan de ruimtetelescoop. Tijdens vijf ruimtewandelingen zullen astronauten twee nieuwe waarnemingsinstrumenten plaatsen en diverse reparaties uitvoeren. Na de onderhoudsbeurt moet Hubble nog minstens vijf jaar in bedrijf kunnen blijven. In 2001 werd ook al een IMAX-film in de ruimte geschoten, over het internationale ruimtestation ISS. De nieuwe Warner Bros.-film richt zich echter volledig op de geschiedenis en de spectaculaire resultaten van de Hubble Space Telescope, die algemeen beschouwd wordt als de meest succesvolle telescoop in de geschiedenis van de sterrenkunde.
Meer informatie:
NASA, IMAX Team up on Hubble Servicing Mission
IMAX Corporation
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

22 augustus 2007
In de nieuwste versie van het populaire programma Google Earth is het nu ook mogelijk om de sterrenhemel gedetailleerd te bekijken. Google Earth maakt gebruik van een gigantische database van satellietopnamen, en biedt de gebruiker de mogelijkheid om op elke gewenste plaats op aarde in te zoomen. Sky in Google Earth doet hetzelfde met de sterrenhemel, waarbij gebruik wordt gemaakt van opnamen uit de Digitized Sky Survey, de Sloan Digital Sky Suvrey, en een groot aantal detailopnamen van grote telescopen zoals de Hubble Space Telescope. De samenwerking met het Space Telescope Science Institute gaat nog een stap verder: zo vind je in Sky in Google Earth ook hyperlinks naar persberichten over de getoonde objecten. Om Sky in Google Earth te kunnen gebruiken, moet je de nieuwste versie van Google Earth downloaden.
Meer informatie:
Hubble Teams with Google to Bring the Cosmos Down to Earth
Download Google Earth
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

22 augustus 2007
Duitsland wil in 2012 een eigen maansatelliet lanceren. Of liever gezegd: twee maansatellieten. De Duitse lucht- en ruimtevaartorganisatie DLR maakte de nieuwste plannen voor de Lunar Exploration Orbiter (LEO) vandaag bekend op het European Planetary Science Congress in Potsdam. LEO bestaat uit twee ruimtevaartuigjes die in formatie om de maan moeten gaan cirkelen. Ze voeren driedimensionale metingen uit aan het zwakke magneetveld en aan het zwaartekrachtsveld van de maan. Met multispectrale camera's wordt het hele maanoppervlak extreem gedetailleerd in beeld gebracht. En een microgolfradar onderzoekt de structuur van de ondergrond, tot een diepte van enkele honderden meters. Later dit jaar wil DLR een gedetailleerd subsidieverzoek indienen bij de Duitse overheid. Ook andere ruimtevaartorganisaties zijn bezig met onbemande maanvluchten. Dit najaar lanceert Japan de maansatelliet Kaguya; later volgen India en China. De plannen voor een Amerikaanse onbemande maanverkenner hebben overigens vertraging opgelopen.
DLR
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

20 augustus 2007
Vandaag (20 augustus) is het dertig jaar geleden dat de Amerikaanse planeetverkenner Voyager 2 werd gelanceerd. Voyager 1 volgde op 5 september 1977 (hij kreeg nummer 1 omdat hij eerder bij zijn reisdoel aankwam). Het doel van het Voyagerproject was de verkenning van de reuzenplaneten in het zonnestelsel. De twee ruimtesondes vlogen als eerste op korte afstand langs Jupiter en Saturnus; Voyager 2 vloog daarna ook nog door naar Uranus en Neptunus. Momenteel vliegen beide ruimtescheepjes met hoge snelheid het zonnestelsel uit; ze bevinden zich op 15,5 resp. 12,5 miljard kilometer van de zon. Radiosignalen van de aarde doen er 14 resp. 12 uur over om deze afstand te overbruggen. De twee ruimtesondes functioneren nog steeds en leveren informatie op over de heliosfeer - de magnetische invloedssfeer van de zon. Voyager 1 bereikte eind 2004 de zogenaamde helioschede - het turbulente deel van de heliosfeer waar de zonnewind wordt afgeremd door interactie met het ijle gas in de interstellaire ruimte. Het Voyagerproject wordt algemeen als een van de grootste hoogtepunten in het onbemande planeetonderzoek beschouwd. De twee ruimtesondes hebben een beeldplaat aan boord met informatie over het leven op aarde en met groeten in vele tientallen talen, waaronder het Nederlands.
Meer informatie:
Pioneering NASA Spacecraft Mark Thirty Years of Flight
Voyager-project
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

20 augustus 2007
Per 1 september wordt Huib Jan van Langevelde de nieuwe directeur van het "Joint Institute for VLBI in Europe" (JIVE), gevestigd bij ASTRON in Dwingeloo. JIVE is het centrale instituut van het Europese "Very Long Baseline Interferometry (VLBI)" Netwerk waarin 17 telescopen in 11 landen samenwerken om sterrenkundige waarnemingen te doen met fantastisch scheidend vermogen. Huib Jan van Langevelde (44) heeft de laatste 12 jaar in diverse functies bij JIVE gewerkt. De laatste jaren gaf hij leiding aan een aantal internationale projecten op het gebied van wetenschappelijk dataverwerking. In zijn wetenschappelijk onderzoek bestudeert hij de materie rond jonge of juist oude sterren en in het bijzonder interstellaire masers. JIVE is een samenwerking van de organisaties voor wetenschapsbeleid in 7 landen, waaronder NWO in Nederland, en is gehuisvest bij het NWO instituut ASTRON in Dwingeloo. Binnen het Europese VLBI Netwerk (EVN) fungeert JIVE als de centrale plek voor gegevensverwerking, maar ook als bezoekerscentrum waar astronomen hun gegevens verwerken.
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

17 juli 2007
Saul Perlmutter en Brian Schmidt en hun teams ontvangen de Gruber Cosmology Prize 2007 ($500.000) voor hun ontdekking dat de uitdijing van het heelal aan het versnellen is. De ontdekking kwam voorkomen onverwacht en het heeft ook lang geduurd voordat sterrenkundigen een beetje aan het idee gewend waren: het bestaan van een mysterieuze donkere energie die het heelal in een steeds hoger tempo doet opzwellen. Toch is dat precies wat de teams van Perlmutter en Schmidt in 1998 vrijwel gelijktijdig moesten concluderen na hun eerste afstandsbepalingen van supernova's in verre sterrenstelsels. Maandenlang dachten ze dat er iets mis was met hun metingen, maar uiteindelijk bleek er iets mis te zijn met de bestaande theorieën over het heelal. De Gruber Cosmology Prize bestaat sinds 2001.
Meer informatie:
2007 Gruber Cosmology Prize
Gruber Cosmology Prize Awarded to Discoverers of Dark Energy
Gruber Cosmology Prize Awarded to STScI Dark Energy Discoverers
Dark Energy Discovery Leader to Share Gruber Prize

16 juli 2007
Natuurkundige dr. Charles Timmermans, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef) in Amsterdam, ontvangt op 23 juli in Manchester de tweejaarlijkse European Physical Society High Energy Physics Outreach Prize (EPS High Energy Physics Outreach Prize). Timmermans deelt de prijs met dr. Richard Jacobsson van CERN in Geneve. De twee natuurkundigen worden geëerd voor hun inzet voor natuurkundeprojecten op middelbare scholen. Timmermans is initiator van HiSPARC, netwerk van scholieren en wetenschappelijke instellingen om kosmische straling te onderzoeken. Jacobsson maakte een cd waarmee middelbare scholieren zelf de meetgegeven van een groot deeltjesfysica experiment kunnen analyseren. De prijs is bedoeld om wetenschappers te stimuleren aan outreach-projecten te werken. Daarmee geeft de organisatie aan dat zij het belangrijk vindt het publiek duidelijk te maken wat zij doet en om natuurkunde te populariseren. De prijs bestaat uit een certificaat en een geldbedrag van 2.000 Zwitserse francs.
Meer informatie:
Origineel persbericht
HiSPARC
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

10 juli 2007
Sera Markoff (Universiteit van Amsterdam) en Peter Jonker (SRON) hebben een Vidi-subsidie toegekend gekregen door NWO. Met een Vidi-subsidie (€ 600.000) kunnen excellente, jonge onderzoekers een eigen onderzoekslijn ontwikkelen. De Vidi-subsidie is bedoeld voor onderzoekers die na hun promotie een aantal jaren onderzoek op postdocniveau hebben verricht. De wetenschappers hebben daarbij vernieuwende ideeën gegenereerd en deze succesvol tot onwtikkeling gebracht. Sera Markoff gaat nieuwe modellen ontwikkelen voor de verklaring van de spectaculaire straalstromen van plasma die ontstaan als zwarte gaten gevoed worden met materie. Peter Jonker gaat de samenstelling van neutronenstermaterie bestuderen door onderzoek aan zware neutronensterren die zich bevinden nabij het galactisch centrum.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Vidi-programma NWO
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

7 juli 2007
Joost Broens van het Stedelijke Gymnasium Johan van Oldenbarneveldt in Amersfoort heeft de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade 2007 gewonnen. Hij maakte tijdens de finale in ESA's Space Expo van alle 20 finalisten de eindtoets het beste. Daarmee sleepte hij de hoofdprijs in de wacht, een vliegreis naar de sterrenwacht van La Palma. Juryvoorzitter Vincent Icke reikte de prijs uit. De finale van de eerste Nederlandse Sterrenkunde Olympiade vormde het sluitstuk van een masterclass aan de Universiteit Leiden, afgelopen week. Daarin volgden de twintig VWO'ers een week lang (werk-)colleges over uiteenlopende sterrenkundige onderwerpen, van zwarte gaten tot exoplaneten. Ze kregen les van gerenommeerde sterrenkundigen van verschillende Nederlandse universiteiten.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Nederlandse Sterrenkunde Olympiade
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

19 juni 2007
Zwarte gaten bestaan niet. Althans niet in de vorm zoals ze meestal worden voorgesteld: als gulzige eenrichtingsdeuren in het heelal waarin materie definitief verdwijnt achter een zogeheten gebeurtenishorizon. Die conclusie trekken drie theoretici van de Case Western Reserve University in Cleveland, Ohio, in een artikel dat geaccepteerd is voor publicatie in het vakblad Physical Review D. Volgens de drie theoretici kan een hemellichaam onder zijn eigen gewicht wel ineenstorten, maar ontsaat daarbij geen gebeurtenishorizon. Voordat het zover is wordt er volgens de berekeningen Hawkingstraling uitgezonden die de vorming van zo'n horizon voorkomt. Als er in het heelal zwarte gaten bestaan, aldus de drie onderzoekers, moeten die kort na de oerknal zijn gevormd. Met hun publicatie lossen de theoretici de zogeheten informatieparadox op: als materie voorgoed uit het heelal verdwijnt door in een zwart gat te vallen waaruit nooit meer iets kan ontsnappen, zou er permanent informatie verloren gaan uit de kosmos, wat in strijd is met de wetten van de kwantummechanica.
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

19 juni 2007
De Europese ruimtevaartorganisatie ESA zoekt twaalf vrijwilligers die gedurende 520 dagen willen deelnemen aan een realisitische simulatie van een bemande ruimtereis naar de planeet Mars. Tijdens de simulatie, die wordt uitgevoerd in samenwerking met het Russische Instituut voor Biomedische Problemen, zullen de 'Marsreizigers' volledig op zichzelf zijn aangewezen. In totaal worden er drie simulaties voorbereid, elk met vier 'astronauten', die volledig van de buitenwereld worden afgesloten. Er wordt alleen ruimtevoedsel gegeten; radiocontact met de aarde ondervindt een vertraging van enkele tientallen minuten, en er staat zelfs een gesimuleerde expeditie op het Marsoppervlak op het programma. De selectie en de training van de deelnemers zal verlopen zoals dat ook bij echte astronauten het geval is. Na een kortere voorstudie moeten de 520 dagen durende simulaties eind 2008 of begin 2009 van start gaan.
Meer informatie:
ESA seeks candidates for simulated 'Missions to Mars' in 2008/2009
Apllicatieformulier voor de Marssimulaties
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

15 juni 2007
De Universiteit van Chicago heeft een eredoctoraat in de natuurwetenschappen verleend aan prof. Tim de Zeeuw, wetenschappelijk directeur van de Sterrewacht in Leiden. De Universiteit van Chicago staat internationaal in hoog aanzien en heeft het beleid om eredoctoraten uitsluitend op grond van wetenschappelijke verdienste te verlenen. De Zeeuw (Ph.D. Leiden, 1984) staat bekend om zijn onderzoek aan de dynamica van sterren in melkwegstelsels. Zowel op theoretisch vlak als in het beschrijven van metingen heeft hij baanbrekend werk verricht. Zo ontwikkelde hij de eerste reeks van consistente modellen('perfect galaxies') voor elliptische stelsels. Veel van de onderliggende wiskundige technieken zijn nog steeds in gebruik.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

24 mei 2007
Stichting De Koepel heeft de Willem de Graaffprijs 2007 toegekend aan Prof.dr. John Heise (SRON, Universiteit Utrecht). De prijs wordt uitgereikt aan iemand die een bijdrage levert aan de popularisering van de sterrenkunde of het ruimteonderzoek. De prijs is zowel beloning voor als aanmoediging tot activiteiten die Willem de Graaff na aan het hart lagen. Prof. dr. Willem de Graaff (1923-2004) was leider van de Fysische Afdeling (1960-1976) van het Utrechtse Laboratorium voor Ruimte-Onderzoek van de Commissie voor Geofysica en Ruimteonderzoek (GROC) van de KNAW. Naast zijn werk als fysicus en vooral na zijn pensionering heeft hij er zich tientallen jaren voor ingezet een breed publiek te interesseren voor ruimtevaart en sterrenkunde. John Heise is sinds de jaren 70 werkzaam bij SRON. Hij houdt zich daar bezig met hoge-energie-astrofysica. Hij is de ontdekker van diverse röntgenbronnen in het heelal en zijn onderzoeksgroep localiseerde in 1997 voor het eerst de al 25 jaar ongrijpbare gammaflitsen. Daarvoor ontving hij in 1998 de gedeelde Bruno Rossi prijs van de American Astronomical Society. Op de universiteit Utrecht is hij ook als popularisator actief. Zo gaf hij samen met enkele collega's een cursus 'het fascinerend heelal' voor studenten van alle faculteiten, dus ook studenten die geen sterrenkunde studeren. De prijs ter grootte van 1500 Euro zal eenmaal in de drie jaar worden uitgereikt. Dit jaar is de prijs voor het eerst toegekend.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Stichting De Koepel
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

21 mei 2007
De Amerikaanse astrochemicus Stanley Miller is op 20 mei op 77-jarige leeftijd overleden. Miller was een pionier van de astro-biochemie. Zijn beroemde experimenten in 1952 (hij was toen pas 22 jaar oud) toonden aan dat complexe organische moleculen op eenvoudige wijze kunnen ontstaan wanneer een mengsel van koolwaterstoffen wordt blootgesteld aan elektrische ontladingen. Op die manier liet hij zien dat er in de ammoniakrijke dampkring van de jonge aarde leven zou kunnen zijn ontstaan in een soort 'oersoep' die werd blootgesteld aan bliksemontladingen.
Meer informatie:
Father of 'Origin of Life' Chemistry at UC San Diego Dies
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

21 mei 2007
Een interdisciplinair team van onderzoekers aan de Universiteit van Amsterdam heeft grootschalige astronomische berekeningen uitgevoerd op de processor van een grafische kaart in een gewone thuiscomputer. Door het efficiënt programmeren van de grafische processor zijn de onderzoekers in staat de computer met een factor 20 sneller te laten rekenen dan onder normale omstandigheden. Deze factor 20 komt voornamelijk ten goede aan de specifieke wetenschappelijke berekeningen die het onderzoeksteam (bestaande uit sterrenkundige Simon Portegies Zwart, informaticus Robert Belleman en informaticastudent Peter Geldof) uitvoerden. Het blijkt dat iedereen die beschikt over een thuiscomputer met een moderne grafische kaart gebruik kan maken van deze enorme rekenkracht. In feite wordt dat al gedaan bij het spelen van spelletjes. Het animeren van rondvliegende bloedspetters, snel rijdende bolides en herkenbare gelaatstrekken, worden met behulp van de grafische microprocessor in de PC uitgevoerd. Deze rekenkracht is aanwezig in iedere moderne PC en blijkt nu ook bruikbaar te zijn voor het uitvoeren van grootschalig wetenschappelijk rekenwerk.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

10 mei 2007
Het planetarium in Artis is vernieuwd. Als een van de eerste planetaria in Europa biedt de Amsterdamse dierentuin met een digitaal projectiesysteem bezoekers een onvergetelijke ervaring. Dagelijks worden 'full dome' shows vertoond, die de bezoekers meenemen naar andere werelden. De planetariumsoftware die wordt gebruikt, geeft een exacte weergave van de positie van sterren, planeten, en melkwegstelsels in het heelal. De database wordt steeds bijgewerkt, waardoor nieuw gevonden objecten, zoals de onlangs ontdekte exoplaneet Gliese 581C, meteen kunnen worden getoond. Doordat de projectie 'full dome' (over de hele koepel) wordt uitgevoerd, lijkt het voor de toeschouwer alsof hij zelf door de ruimte zweeft.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Artis Planetarium
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

10 mei 2007
Hoe kun je zonder raketmotor en brandstof een postpakket vanuit de ruimte naar de aarde sturen? Het antwoord is YES2, een studentenexperiment dat werd voorbereid, gebouwd en getest bij ESTEC in Noordwijk. Vandaag gaat YES2 (Young Engineers Satellite) op transport naar Rusland, de lancering en missie volgen in september. Bijna vijfhonderd studenten uit heel Europa werkten aan het experiment onder leiding van het Nederlandse bedrijf Delta-Utec uit Leiden. Daarmee is één van de missiedoelen al behaald, zegt ESA-projectleider Roger Walker van ESA's afdeling Educatie: 'YES2 is een verzameling van afstudeerprojecten voor de universiteit en promoties. Studenten hebben hier waardevolle praktische ervaringen opgedaan die straks meteen van pas komen als ze doorgroeien in de ruimtevaartindustrie of komen werken bij ESA.'
Meer informatie:
Origineel persbericht
YES2
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

8 mei 2007
Tijdens de Nederlandse astronomenconferentie te Veldhoven op 14 tot 16 mei 2007 zal de Pastoor Schmeitsprijs voor sterrenkunde worden uitgereikt aan Prof. dr. Eline Tolstoy, verbonden aan het Kapteyn Instituut van de Rijks-universiteit Groningen, en aan Dr. Simon Portegies Zwart, verbonden aan het Sterrenkundig Instituut Pannekoek van de Universiteit van Amsterdam. De prijs wordt eens in de drie jaar toegekend aan een Nederlandse astronoom die jonger is dan veertig jaar. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 1500 Euro. De prijs is vernoemd naar de in 1851 in Sittard geboren pastoor Maria Paschalis Schmeits, die na zijn overlijden in 1919 tweeduizend gulden naliet voor, zoals hij schreef: "Het bevorderen van de studie der sterrenkunde, onder alle menschelijke wetenschappen de hoogste, naar welk doel gestreeft wordt door het uitloven en uitkeren van prijzen aan hen die, zich naar het oordeel van een in te stellen jury, voor de astronomische wetenschap het meest verdienstelijk hebben gemaakt".
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

18 april 2007
Technici van de universiteit van Glasgow ontwikkelen een nieuw soort planetenverkenners: piepkleine instrumentjes die zich als stofdeeltjes door de wind laten meevoeren, maar slim genoeg zijn om te communiceren, in formatie te vliegen en wetenschappelijke metingen te doen. De slimme stofdeeltjes bestaan uit een ongeveer één millimeter grote computerchip met een kunststofomhulsel dat met behulp van een klein stroompje kan verkreukelen en daarmee het stofdeeltje in een planeetatmosfeer van koers kan laten veranderen. De huidige modellen kunnen wel al met elkaar communiceren (over kleine afstanden dan), maar om metingen te kunnen doen, zullen ze ook met sensoren moeten worden uitgerust. Daartoe moeten nog minuscule sensoren worden ontwikkeld, maar volgens de technici zullen die al rond 2020 beschikbaar zijn. Het slimme stof biedt vooral perspectief voor het onderzoek van exoplaneten: een zwerm kleine deeltjes zou met betrekkelijke geringe middelen (een ionenmotor) naar een ander zonnestelsel kunnen worden overgebracht.
Meer informatie:
Meet the nano-nauts: smart dust swarms for planetary exploration

18 april 2007
Recente computersimulaties die een driedimensionaal beeld van het inwendige van een bepaald soort sterren geven, laten zien dat de borrelende stermaterie in de zogeheten convectiezone van de ster van invloed is op de veel stabielere hoger en lager gelegen lagen. De simulaties hebben betrekking op 'asymptotische reuzentak-sterren', lichte tot middelzware sterren die het einde van hun bestaan naderen. Tijdens deze levensfase is de sterkern, die veel zware elementen bevat, gehuld in schillen van helium en waterstof die af en toe ontbranden en daarmee aanzet geven tot verhevigde vermenging en verhitting van de stermaterie. Tot nu toe werd dit turbulente proces nagebootst met ééndimensionale computermodellen, maar nu is dan ook een driedimensionaal beeld van het inwendige van deze turbulente sterren verkregen.
Meer informatie:
"Van Gogh" simulations give new insight into turbulent stars

16 april 2007
Tussen augustus 2004 en augustus 2005 heeft de satelliet Gravity Probe B (GPB) de 'ruimtetijd' in de omgeving van de aarde bestudeerd. Doel was de bevestiging (of ontkrachting) van de algemene relativiteitstheorie van Albert Einstein. Volgens deze theorie zou de massa van de aarde twee effecten moeten hebben op de ruimtetijd: een geodetisch effect en de zogeheten 'frame-dragging'. Het eerste is de vervorming van de ruimtetijd in de omgeving van de aarde, het tweede betreft het meesleepeffect van de ruimtetijd ten gevolge van de rotatie van de aarde. Volgens de theorie van Einstein zou de stand van de gevoelige gyroscopen aan boord van de GPB door beide effecten afwijkingen van respectievelijk 6,606 en 0,039 boogseconden per jaar moeten laten zien. Dat eerste blijkt inderdaad te kloppen: de meetgegevens stemmen binnen een procent overeen met de algemene relativiteitstheorie. Maar de verwerking van de metingen van het veel kleinere effect van de 'frame-dragging' heeft meer tijd nodig. Gebleken is namelijk dat de gyroscopen van de GPB aan twee kleine, onverwachte verstoringen onderhevig waren, die beide aan elektrostatische effecten worden toegeschreven. Dat bemoeilijkt en vertraagt de verwerking van de meetgegevens, waardoor de eindconclusies niet vóór december 2007 te verwachten zijn.
Meer informatie:
Was Einstein right? Scientists provide first public peek at Gravity Probe B results

2 april 2007
In het voorjaar van 2008 worden zes vrijwilligers anderhalf jaar lang 'opgesloten' in een aantal onderling gekoppelde metalen tanks, om ervaring op te doen met een toekomstige bemande reis naar Mars. Gedurende vijfhonderd dagen maken ze - in Moskou - een complete gesimuleerde reis naar Mars mee, inclusief lancering, maandenlange oversteek, verblijf op de rode planeet, en terugreis naar huis. Tijdens de Mars500-simulatie worden allerlei psychologische en medische experimenten uitgevoerd, die ruimtevaartorganisaties een beter beeld moeten geven van de problemen die tijdens zo'n langdurige missie de kop op kunnen steken. De zes vrijwilligers hebben een bemanningsverblijf, een onderzoekslaboratorium, een keuken en een medische ruimte tot hun beschikking, met een totaal oppervlak van slechts tweehonderd vierkante meter. De Mars500-simulatie wordt uitgevoerd door het Russische Instituut voor Bio-Medische Problemen (IBMP), maar de Europese ruimtevaartorganisatie ESA is een belangrijke partner in het project. ESA start komende zomer met de selectieprocedure voor de vrijwilligers. In een interview op de ESA-website vertelt de Nederlandse ESA-wetenschapper Marc Heppener dat de ESA-deelname gezien moet worden als een eerste belangrijke stap op weg naar een toekomstige bemande Europese reis naar de rode planeet.
Meer informatie:
ESA prepares for a human mission to Mars
Instituut voor Bio-Medische Problemen
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

22 maart 2007
Onderzoekers van de universiteit van Chicago hebben een driedimensionaal computermodel gemaakt dat inzicht geeft van de ontploffing van een witte dwerg. Zo'n ontploffing treedt op als een witte dwerg deel uitmaakt van een dubbelstersysteem en massa van zijn begeleider opslokt. Zodra zijn massa een kritieke waarde bereikt, volgt een enorme explosie: een supernova van type Ia. Wat zich tijdens zo'n explosie afspeelt is eerder al met eenvoudige (tweedimensionale) computermodellen onderzocht, en nu is dat ook met een realistischere driedimensionale simulatie gedaan. De simulatie bevestigt het al bestaande vermoeden dat de explosie in het centrum van de ster begint. Vervolgens stijgt er in een oogwenk een enkele tientallen kilometers grote vuurbol naar het oppervlak die zich vervolgens als een schokgolf over de hele ster verspreidt. Het hele proces duurt slechts drie seconden, maar voor de computersimulaties was iets meer tijd nodig: ongeveer 58.000 uur rekentijd, verdeeld over 768 processors.
Meer informatie:
Scientists compute death throes of white dwarf star in 3D

1 maart 2007
De Torens van Chankillo, in de kuststreek van Peru, blijken een 2300 jaar oud zonne-observatorium te vormen. Dat beweren onderzoekers van de Universiteit van Leicester en de Yale-universiteit in een artikel dat deze week verschijnt in het Amerikaanse wetenschappelijke weekblad Science. Gezien vanaf twee speciaal geconstrueerde waarnemingsposten markeren de dertien torens heel nauwkeurig bijzondere opkomst- en ondergangspunten van de zon. Vermoedelijk is er indertijd sprake geweest van een belangrijke zonnecultus. De Torens van Chankillo zijn veel ouder dan de bekende Tempel van de Zon en de Tempel van de Maan van de Azteken, even buiten Mexico City. Ze zijn echter minder oud dan het prehistorische bouwwerk Stonehenge in Zuid-Engeland, waarvan de eerste constructiefase gedateerd is op bijna 3000 jaar voor Christus. Volgens archeoastronoom Clive Ruggles van de universiteit van Leicester is Chankillo een van de interessantste prehistorische observatoria ter wereld.
Meer informatie:
Peruvian Citadel is Site of Earliest Ancient Solar Observatory in the Americas
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

28 februari 2007
Laurens Jan Brinkhorst, de voormalige minister van Economische Zaken, is aangesteld als adviseur van ESA's directeur-generaal Jean-Jacques Dordain. Brinkhorst heeft een lange staat van dienst in de Nederlandse en Europese politiek. Hij zal Dordain met name adviseren over Europees beleid. Brinkhorst was onder andere staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, directeur-generaal bij de Europese Commissie, lid van het Europees Parlement en minister van Landbouw en Economische Zaken.
Meer informatie:
Interview met Brinkorst
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

26 februari 2007
NASA gaat in mei een proef-'vlucht' maken om ervaring op te doen met maanwandelingen en met medische ingrepen in de ruimte. Maar de 'vlucht' gaat niet omhoog, de ruimte in, maar omlaag, naar de diepzee voor de kust van Florida. Het NEEMO-project (NASA Extreme Environment Mission Operations) maakt gebruik van de diepzee-capsule Aquarius die ongeveer even groot is als de leefruimte aan boord van het International Space Station. Twee astronauten en een 'ruimte-chirurg' nemen aan de missie deel. Het is de twaalfde keer dat er een NEEMO-missie wordt uitgevoerd, maar het is voor het eerst dat er een chirurg meegaat. Op de oceaanbodem zullen astronauten in duikpakken ervaring opdoen met maanwandelingen. Tijdens de elf dagen durende missie worden ook geavanceerde medische experimenten uitgevoerd.
Meer informatie:
NASA Announces Undersea Mission to Include First Flight Surgeon
NEEMO
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

7 februari 2007
Prof.dr. Heino Falcke (1966) is benoemd tot nieuwe hoogleraar radiosterrenkunde en astrodeeltjesfysica bij de Afdeling Sterrenkunde in het Institute for Mathematics, Astrophysics and Particle Physics (IMAPP) van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Falcke was al sinds 2003 als bijzonder hoogleraar aan de afdeling verbonden, maar is nu full-time in Nijmegen gekomen. Heino Falcke is een veelzijdig astronoom, met als specialisatie de astrofysica van superzware zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels, en de astrofysica van kosmische straling. Zijn interesse op het gebied van zwarte gaten gaat in het bijzonder uit naar het superzware zwarte gat in ons eigen Melkwegstelsel. Het grootste deel van zijn tijd zal Falcke gaan besteden aan het detecteren van kosmische straling met de nieuwe Nederlandse radiotelescoop LOFAR. Een toekomstig project waarmee Falcke zich zal bezighouden is een LOFAR-telescoop op de maan.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

29 januari 2007
Prof. dr. Michael Garrett volgt per 1 februari prof. dr. Harvey Butcher op als Algemeen Directeur van ASTRON, de Stichting Astronomisch Onderzoek in Nederland gevestigd in Dwingeloo. Michael Garrett (42) is bijna elf jaar werkzaam geweest bij het Europese instituut JIVE (Joint Institute for VLBI in Europe), waarvan ASTRON gastheer is. Sinds 2003 is hij Directeur van JIVE. JIVE verwerkt met behulp van de correlator (supercomputer) van het European VLBI Network data van Europese radiotelescopen en verleent wetenschappelijke ondersteuning. Het belangrijkste project is e-VLBI, het "live" verbinden van radiotelescopen over de gehele wereld met de centrale supercomputer bij JIVE via een glasvezelnetwerk. Na zijn studie sterrenkunde, wiskunde en natuurkunde aan de Universiteit van Glasgow promoveerde Garrett in 1990 in Manchester. Daarna heeft hij bij het Max-Planck-Institüt für Radioastronomie in Bonn en Jodrell Bank Observatory in Manchester gewerkt. Vanaf 1996 is hij werkzaam bij JIVE als wetenschapper en bekleedde daar een aantal management functies.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

17 januari 2007
Krakerige radiozenders, ruis in tunnels en keer op keer zoeken naar de juiste frequentie; de klassieke autoradio heeft zijn langste tijd gehad. ESA ontwikkelde, samen met een aantal partners, de multimediale autoradio van de toekomst. Het prototype is te zien op donderdag 25 januari bij Space Expo in Noordwijk. De autoradio van de toekomst werkt ongeveer als een satellietontvanger voor televisiekanalen. Alleen heeft de auto geen grote vaste schotelantenne op het dak, maar een mobiele platte antenne die bijna onzichtbaar kan worden ingebouwd in de carrosserie. De antenne ontvangt gegevens via de reguliere Ku frequentieband van communicatiesatellieten. Een computer zet die gegevens vervolgens om in beeld, geluid of complete pakketjes software. 'De mogelijkheden zijn eindeloos', zegt projectmanager Rolv Midthassel. 'Je kunt overal in Europa kraakhelder luisteren naar radioprogramma's in je eigen taal. Daarna even de voorpagina van de ochtendkrant lezen en het laatste televisienieuws kijken. En zelfs de meest recente routekaarten downloaden voor je navigatiesysteem.'
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

16 januari 2007
Neil Gehrels, hoofdonderzoeker van NASA's Swift-satelliet, heeft de Bruno Rossi Prize 2007 ontvangen. De prijs is de hoogste onderscheiding van de High-Energy Astrophysics Division van de American Astronomical Society. Gehrels en het Swift-team ontvangen de prijs voor de enorme doorbraken die de satelliet heeft opgeleverd op het gebied van gammaflitsen - superkrachtige explosies die optreden wanneer zware, snel roterende sterren aan het eind van hun leven exploderen met achterlating van een zwart gat. Swift werd in november 2004 gelanceerd; het is de eerste kunstmaan die speciaal is ontworpen voor het onderzoek aan gammaflitsen.
Swift
Bruno Rossi Prize
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

11 januari 2007
De Nederlandse astronoom Tim de Zeeuw (50) is benoemd tot directeur-generaal van de ESO, de Europese Zuidelijke Sterrenwacht. De directeur van NOVA en de Leidse Sterrewacht volgt per 1 september 2007 Catherine Cesarsky op als hoogste ESO-baas. De ESO is een samenwerkingsverband van dertien Europese landen voor sterrenkundig onderzoek, voornamelijk met grote telescopen in Noord-Chili. De Zeeuw beschouwt zijn benoeming als 'een grote eer en een spannende uitdaging'. Hij zegt uit te zien naar de verdere ontwikkeling van de Very Large Telescope, de oplevering en het eerste gebruik van ALMA en vooral de ontwikkeling van de European Extremely Large Telescope (E-ELT), de nieuwe supertelescoop die nu in de ontwerpfase is.
Meer informatie:
Origineel persbericht
ESO
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

22 december 2006
De republiek Tsjechië is met ingang van 1 januari 2007 volwaardig lid van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht, een samenwerkingsverband van Europese landen voor sterrenkundig onderzoek, voornamelijk met grote telescopen in Noord-Chili. Tsjechië - een land met een grote sterrenkundige traditie - wordt de dertiende lidstaat van de ESO (European Southern Observatory). Tsjechië is het eerste niet-West-Europese land dat lid is van de organisatie. De toelatingsovereenkomst werd op 22 december in Praag ondertekend door Catherine Cesarsky, directeur-generaal van de ESO, en de Tsjechische onderwijsminister Miroslava Kopicová.
Meer informatie:
Czech Republic to Become Member of ESO
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

9 december 2006
Met een vijf jaar geleden ontwikkelde beeldbewerkingstechniek van het National Institute of Standards and Technology (NIST) in de VS kunnen de kleurenbeelden van verre sterrenstelsels op Hubble-opnamen scherper en duidelijker worden gemaakt. De techniek, APEX geheten, is oorspronkelijk ontwikkeld voor het verbeteren van monochrome microscoopopnamen. Dat dezelfde beeldbewerking ook geschikt is om sterrenkundige kleurenfoto's te verbeteren, kwam ook voor de bedenkers als een verrassing: de techniek is namelijk ontwikkeld om beeldvervagingen op te heffen die aan specifieke wiskundige criteria voldoen. Blijkbaar voldoen veel Hubble-opnamen aan die criteria, want de resultaten zijn uitstekend.
Meer informatie:
NIST Math Technique Opens Clearer Window on Universe

4 december 2006
Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA heeft meer details bekendgemaakt over de toekomstige maanplannen. De plannen zijn het resultaat van overleg tussen de NASA en dertien andere ruimtevaartorganisaties, waaronder ook de ESA. Het Lunar Architecture Team van de NASA is tot de conclusie gekomen dat de beste aanpak bestaat uit de ontwikkeling van een op zonne-energie draaiende maanbasis in de buurt van een van de polen van de maan. Vanuit die buitenpost kan onderzocht worden of de maan voldoende natuurlijke hulpbronnen heeft om 'van het land' te kunnen leven. De basis zou daarnaast kunnen worden gebruikt om een reis naar Mars voor te bereiden en allerlei wetenschappelijk onderzoek te doen. Zoals het er nu naar uitziet, zullen in eerste instantie vierkoppige bemanningen voor perioden van enkele weken naar de maan worden gestuurd, om de permanente maanbasis in te richten. De eerste missie zou in 2020 moeten plaatsvinden, maar zal worden voorafgegaan door onbemande verkenningsmissies.
Meer informatie:
NASA Unveils Global Exploration Strategy and Lunar Architecture

14 november 2006
De hevige stervorming die ongeveer 2,4 miljard jaar geleden in ons Melkwegstelsel heeft plaatsgevonden, had volgens Deense onderzoekers grote gevolgen voor het leven op aarde. De stellaire geboortegolf zou namelijk hebben geleid tot grote variaties in de algengroei in de oceanen. Daarvoor zou de kosmische straling verantwoordelijk zijn, de energierijke deeltjesstraling die afkomstig is van supernova-explosies. Deze straling' die het meest intens is tijdens stellaire geboortegolven, die gepaard gaan met talrijke supernova-explosies' zou volgens de onderzoekers variaties in de wolkenvorming en het klimaat op aarde veroorzaken. Als de stervorming in het Melkwegstelsel op een laag pitje staat, is er minder kosmische straling en zou er ook minder wolkenvorming op de aarde zijn, waardoor het klimaat warmer wordt. Opmerkelijk is daarbij dat een warmer klimaat niet per definitie tot betere leefomstandigheden leidt; wel is het zo dat soorten tijdens koude perioden grotere fluctuaties laten zien. Volgens de onderzoeker zou dat het gevolg zijn van het toenemen van de wind tijdens koude perioden, die de oceanen en de daarin aanwezige voedingsstoffen in beroering zou brengen.
Meer informatie:
The Milky Way shaped life on Earth

19 oktober 2006
Europa werkt al 28 jaar met de beroemde Meteosat weersatellieten in een geostationaire baan. Nu is daar de eerste van een gloednieuwe generatie meteorologische satellieten bijgekomen. MetOp is ontworpen om de atmosfeer vanuit een lage baan rond de aarde beter te kunnen bekijken en zo data te leveren voor nauwkeuriger weersverwachtingen en meer inzicht in de klimaatsverandering. MetOp-A is de eerste van drie satellieten die worden ontwikkeld in een gezamenlijk programma van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en de European Meteorological Satellite Organisation (EUMESAT). De satelliet werd met succes gelanceerd vanuit Baikonoer in Kazakstan door een Russische Sojoez 2/Fregat raket die werd bediend door het Euro-Russische bedrijf Starsem. De Sojoez 2 werd gelanceerd om 18:28 CEST (16:28 UT) met het 4093 kilo wegende ruimteschip ingekapseld in een nieuw omhulsel van 4,1 meter in diameter, in vorm en omvang gelijk aan die van de Ariane 4.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Filmpje van MetOp-A in een baan om de aarde.
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

3 oktober 2006
De Nobelprijs voor de natuurkunde is dit jaar toegekend aan de Amerikaanse sterrenkundigen John Mather en George Smoot. Zij danken deze toekenning aan hun onderzoek van het vroege heelal, en met name aan hun betrokkenheid bij de ontwikkeling van de Cosmic Background Explorer (COBE). Deze succesvolle satelliet toonde begin jaren negentig van de afgelopen eeuw voor het eerst aan dat de zogeheten kosmische achtergrondstraling' het overblijfsel van de eerste straling na de oerknal die zich vrij door het heelal kon verplaatsen' minuscule temperatuurvariaties vertoont. Deze variaties worden beschouwd als een afspiegeling van kleine dichtheidsverschillen in de materie die het jonge heelal vulde. Op plekken waar de dichtheid iets groter was dan gemiddeld zouden de eerste sterren en sterrenstelsels zijn ontstaan. De kleurrijke kaart van de temperatuur van de kosmische achtergrondstraling is ook wel omschreven als de 'babyfoto' van het heelal of het 'gezicht van God'.
Meer informatie:
The Nobel Prize in Physics 2006
A Baby Picture That's Worth a Nobel Prize
George Smoot Wins Nobel Prize in Physics
NASA Scientist Shares Nobel Prize for Physics
ESA's Planck satellite builds on Nobel-prize-winning science

25 augustus 2006
De Nederlander dr. Karel van der Hucht, astronoom bij SRON Netherlands Institute for Space Research, is deze week in Praag benoemd tot General Secretary van de IAU (International Astronomical Union). De afgelopen twee weken was de IAU in algemene vergadering bijeen om, onder andere, te besluiten over de definitie van een ‘planeet’, en daarmee over het lot van Pluto. De IAU, opgericht in 1919, is de grootste internationale organisatie voor astronomen. De doelstelling van de IAU is het bevorderen en waarborgen van alle aspecten van de sterrenkunde door internationale samenwerking. Haar kerntaak bestaat uit het organiseren van wetenschappelijke congressen. Karel van der Hucht (1946) is sinds 1972 in dienst bij SRON, waar zijn onderzoek zich momenteel toespitst op Wolf-Rayet-sterren. De buitenste lagen van deze zware sterren bestaan vooral uit stikstof en/of koolstof en zuurstof, in plaats van waterstof. Aan het eind van hun leven exploderen ze in een supernova.
Meer informatie:
Origineel persbericht
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

24 augustus 2006
De Franse infraroodastronome Catherine Cesarsky, die sinds 1999 directeur-generaal is van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), is de komende drie jaar president van de Internationale Astronomische Unie (IAU). De aanstelling werd van kracht tijdens de slotbijeenkomst van de IAU in Praag op 24 augustus. In 2009, bij de volgende algemene vergadering van de IAU in Rio de Janeiro, zal ze naar verwachting worden opgevolgd door Robert Williams, die ooit directeur was van het Space Telescope Science Institute.
Meer informatie:
Catherine Cesarsky elected President of the International Astronomical Union and Ian Corbett elected Assistant General Secretary
Internationale Astronomische Unie
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

22 augustus 2006
In Praag is het internationale project ‘Universe Awareness’ (Bewustwording van het heelal) gelanceerd, een initiatief van prof. George Miley uit Leiden. Het doel van ‘Universe Awareness’ is om economisch benadeelde kinderen tussen 4 en 10 jaar in aanraking te laten komen met inspirerende aspecten van de moderne sterrenkunde, in het bijzonder de omvang en schoonheid van het heelal. Het programma is vandaag officieel aangekondigd op de algemene vergadering van de Internationale Astronomische Unie IAU. Het project heeft aanbevelingen gekregen van diverse organisatie, waaronder de IAU, en van verscheidene prominente wetenschappers, onder wie drie Nobelprijswinnaars.
Universe Awareness
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

26 juni 2006
Belgische en Franse aardonderzoekers zijn erin geslaagd extreem kleine schommelingen in de stand van de aardas op te meten. Daarbij maakten ze gebruik van de allernieuwste GSM-technieken. De metingen werden gedaan tussen november 2005 en februari 2006, toen enkele grote periodieke bewegingen in de positie van de draaiingsas van de aarde elkaar precies ophieven, zodat de kleine schommelingen beter bestudeerd konden worden. Het blijkt dat die kleine lusbewegingen (soms niet groter dan een paar centimeter) verband houden met de ligging van hoge- en lagedrukgebieden boven Europa en Azië. Ook de dagelijkse variatie in de luchtdruk op aarde is van invloed op de precieze stand van de rotatieas. Sébastien Lambert van de Koninklijke Sterrenwacht van België en zijn collegaís van het Observatorie de Paris publiceren hun bevindingen in Geophysical Research Letters.
Precessie-onderzoek aan de Koninklijke Sterrenwacht van België
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

9 juni 2006
Met behulp van een computersimulatie hebben wetenschappers van het Max-Planck-Institut für Astrophysik vastgesteld dat de bekende Krabnevel in het sterrenbeeld Stier is ontstaan doordat een ongeveer tien zonsmassa's zware ster door de werking van neutrino's uit elkaar is gespat. Dat de Krabnevel zijn bestaan aan een supernova-explosie te danken heeft, is bepaald niets nieuws: het ontploffen van de ster is in het jaar 1054 immers door ooggetuigen opgetekend. En dat neutrino's mogelijk een belangrijke rol spelen bij het wegblazen van de buitenlagen van zo'n exploderende ster komt al evenmin als een verrassing' het idee dat bij het plotselinge instorten van de kern van de ster grote aantallen van deze deeltjes vrijkomen, bestaat al 25 jaar. Maar pogingen om de ontploffing van een ster met behulp van neutrino's te verklaren mislukten vaak: volgens de betreffende computersimulaties liep de explosie-in-wording op een sisser uit, omdat de wisselwerking van neutrino's met gewone materie te gering is. De Duitse onderzoekers hebben nu een veel gedetailleerder model voor het gedrag van de neutrino's opgesteld, waarbij ook convectie een belangrijke rol speelt. Daaruit zou blijken dat neutrino's toch wel degelijk de vorming van de Krabnevel hebben veroorzaakt. Bovendien bevestigt het computermodel dat de supernova van 1054 eigenlijk maar een losse flodder was: als de ontploffende ster niet zo dichtbij was geweest ('slechts' 6300 lichtjaar), zou zijn explosieve eindschot nauwelijks zijn opgevallen.
Meer informatie:
Max-Planck-Forscher enträtseln Entstehung des Krebsnebels (Duitstalig)

6 juni 2006
In Washington DC zijn gisteren de Computerworld Honors Leadership Awards uitgereikt. Met deze jaarlijkse awards worden de meest innovatieve ICT projecten in verschillende categoriën voor het voetlicht gebracht. Het is een initiatief van het computer tijdschrift Computerworld en wordt ondersteund door vele grote ICT bedrijven waaronder Cisco, Dell, HP, IBM, Sun. ASTRON was met het LOFAR project genomineerd voor deze prijs, en heeft alleen al voor die eer tijdens een middagsessie in het Carnegie Mellon auditorium in Washington DC een medaille in ontvangst mogen nemen. Tijdens een gala avond, die veel weg had van de Oscar uitreikingen, werd LOFAR bovendien uitgeroepen tot een van de vijf finalisten. De zogenaamde Leadership Award is uiteindelijk gegaan naar een ICT project van het Amerikaanse kanker instituut.
Computerworld Honors Program
LOFAR
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

5 juni 2006
Een rotstekening (petroglyf) in het White Tanks Regional Parks in Arizona is mogelijk een weergave van de supernova-explosie die plaatsvond in mei 1006, in de buurt van het sterrenbeeld Schorpioen. Tot nu toe waren alleen uit de Oude Wereld waarnemingen van deze sterexplosie bekend. De rotstekening is gemaakt door de Hohokam-indianen. De ontdekking, door astronomen van het Apache Point Observatory en het Planetary Science Institute, bevestigt de theorie dat indianen in de elfde eeuw zich terdege bewust waren van veranderingen aan de nachtelijke hemel. Eerder zijn in het zuidwesten van de Verenigde Staten al petroglyfen gevonden die vermoedelijk de supernova van het jaar 1054 laten zien. Overigens is de associatie van de rotstekening in White Tanks met de supernova van 1006 minder zeker.
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

16 mei 2006
De sterrenkundigen Gijs Verdoes Kleijn en Roeland van der Marel hebben de Pirelli-prijs gewonnen voor hun publiekswebsite over zwarte gaten. Verdoes Kleijn is verbonden aan het Kapteyn Instituut in Groningen, Van der Marel werkt in Baltimore, VS, aan het Space Telescope Science Institute. De Pirelli-prijs is een prestigieuze, internationale onderscheiding op het gebied van multimediale en interactieve communicatie van wetenschap en technologie. De onderscheiding wordt jaarlijks uitgereikt in de categorieën natuurkunde, scheikunde, wiskunde, biologische en medische wetenschappen, en informatie- en communicatietechnologie. Dit jaar is gekozen uit 1000 inzendingen uit 50 landen. De website over zwarte gaten heeft zowel de natuurkunde-prijs als de 'Top Prize' van de hele competitie gewonnen. De prijs, waaraan een geldbedrag is verbonden van ¬ 25.000, wordt dinsdag 16 mei uitgereikt in de Tempel van Hadrianus in Rome.
Meer informatie:
Website van Verdoes Kleijn en Van der Marel

5 mei 2006
Nijmeegse sterrenkundigen hebben een grote stap gemaakt in het detecteren van ruimtetijdvervormingen in de vorm van zwaartekrachtsgolven, die geproduceerd worden door gammaflitsen. Zij maken in een reeks van wetenschappelijke artikelen, waarvan de laatste binnenkort verschijnt in de ‘Monthly Notices’ van de Royal Astronomical Society, aannemelijk dat deze zwaartekrachtsgolven energie afstaan aan het omringende interstellaire gas en misschien te detecteren zijn met de nieuwe Nederlandse radiotelescoop Lofar. De Nijmeegse promovendus Joachim Moortgat promoveert op deze studie op 8 mei. Zo’n waarneming van gravitatiestraling vormt niet alleen een nieuw bewijs voor Einsteins Algemene Relativiteitstheorie, maar biedt ook de mogelijkheid om objecten waar te nemen die voor de huidige, conventionele telescopen onbereikbaar zijn, zoals de inwendige motor van gammaflitsers. "Sinds Einsteins voorspellingen is men er nog steeds niet in geslaagd een detector te bouwen die zwaartekrachtsgolven direct kan waarnemen; de indirecte detectie door middel van radiostraling zou zeer spectaculair zijn en een onverwachte toepassing van Lofar", aldus Moortgat.
LOFAR
Homepage van Joachim Moortgat
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

2 mei 2006
Alleen de kortst levende Wolf-Rayet-sterren kunnen een gammaflits voortbrengen. Dat blijkt uit onderzoek van de Utrechtse sterrenkundige Allard-Jan van Marle, die op 3 mei promoveert. Gammaflitsen zijn zeer krachtige explosies, die plaatsvinden als snel roterende zware sterren instorten tot zwarte gaten. Zulke sterren eindigen hun evolutie als Wolf-Rayet-sterren, die omgeven worden door een gasschil die zich met hoge snelheid van de ster af beweegt. Het feit dat deze schil bij het afgaan van een gammaflits nog duidelijk zichtbaar is, toont aan dat de zware ster die de gammaflits veroorzaakte, slechts een korte tijd als Wolf-Rayet-ster kan hebben geleefd. Anders was de schil immers al verdwenen. De onderzoeksresultaten van Van Marle zijn gepubliceerd in Astronomy & Astrophysics.
Homepage Allard-Jan van Marle
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

1 mei 2006
Astronomen hebben een verklaring gevonden voor de zeer korte baanperiode waarmee dubbele witte dwergen om elkaar heen draaien. Witte dwergen zijn de eindstadia van reuzensterren, die vanwege hun afmetingen oorspronkelijk een veel langere omlooptijd gehad moeten hebben. Wanneer de tweede reuzenster expandeert, slokt hij de eerst gevormde witte dwerg op, zodat een gemeenschappelijke mantel ontstaat die beide sterren omgeeft. De witte dwerg en de kern van de reuzenster 'ploegen' hun baantjes door deze mantel, waarbij veel wrijving optreedt. De baanperiode van de dubbelster neemt daardoor af, de gemeenschappelijke mantel wordt de ruimte in geblazen, en de twee witte dwergen worden zichtbaar. Berekeningen van de Utrechtse sterrenkundige Marc van der Sluys tonen nu aan dat het impulsmoment (de hoeveelheid draaiing) in de mantel bepalend is voor de baanperiode waarmee de witte dwergen uiteindelijk om elkaar heen draaien.
Homepage Marc van der Sluys
Dit nieuwsbericht is toegevoegd door Govert Schilling - allesoversterrenkunde.nl

19 april 2006
Het is een kwestie die met enige regelmaat de kop op steekt: zijn alle natuurconstanten die we kennen ook echt constant? Volgens natuurkundige Wim Ubachs van de Vrije Universiteit is één constante' de verhouding tussen de massa van het proton en de massa van het elektron' dat waarschijnlijk niet. Uit de vergelijking van resultaten van nauwkeurig spectroscopisch onderzoek van waterstofgas in het laboratorium met waarnemingen van de absorptiespectra van quasars lijkt te volgen dat het proton in de loop van de afgelopen 12 miljard jaar 0,002% lichter is geworden ten opzichte van het elektron. Dat lijkt weinig, maar volgens de natuurkundige inzichten is de betreffende massaverhouding, die nu gelijk is aan 1836,1526726, een van de weinige ‘echte’ constanten. De moderne natuurkunde heeft overigens geen verklaring waarom dat dit getal deze waarde heeft. Evenmin bestaat er een verklaring voor het feit dat het zou variëren. Verdere waarnemingen zullen leren of de gevonden variatie standhoudt en of ze nog preciezer bepaald kan worden.
Meer informatie: http://www.nat.vu.nl/~wimu/NatCont-Ned.html

18 april 2006
De kans dat de aarde wordt getroffen door een enorme uitbarsting van gammastraling is klein. Dat zeggen onderzoekers van Ohio State University. Volgens de onderzoekers zou de hevige supernova-explosie die zo’n gammaflits veroorzaakt binnen een afstand van 3000 lichtjaar moeten plaatsvinden om desastreuze gevolgen voor het leven op onze planeet te hebben. Maar uit onderzoek blijkt dat de meeste gammaflitsen plaatsvinden in kleine, misvormde melkwegstelsels die weinig elementen zwaarder dan helium bevatten' een heel ander soort stelsels dan ons eigen Melkwegstelsel dus. Uit een voorlopige statistische analyse concluderen de onderzoekers dat de kans dat er ergens in ons stelsel ooit een gammaflits zal plaatsvinden kleiner is dan 0,15 procent. En de kans dat dit binnen een afstand van 3000 lichtjaar gebeurt is nog veel kleiner. Dat maakt het tevens onwaarschijnlijk dat sommige van de grote uitstervingen op aarde door gammaflitsen zijn veroorzaakt, zoals door sommige wetenschappers is geopperd.
Meer informatie: http://researchnews.osu.edu/archive/gammaray.htm

18 april 2006
NASA-wetenschappers zeggen een doorbraak te hebben bereikt in het (theoretische) onderzoek van zwarte gaten. Een nieuw computermodel stelt hen in staat om de 'gravitatiegolven' na te bootsen die vrijkomen als twee zwarte gaten met elkaar in botsing komen. De driedimensionale berekeningen die nodig zijn om het verschijnsel te onderzoeken zijn de omvangrijkste sterrenkundige berekeningen die ooit door NASA zijn uitgevoerd. Eerdere pogingen om dit verschijnsel met een (super)computer na te bootsen liepen op niets uit, domweg omdat de vereiste berekeningen' gebaseerd op Einsteins algemene relativiteitstheorie' te ingewikkeld waren. Er moesten uiteindelijk nieuwe wiskundige methoden worden bedacht om de relativistische vergelijkingen om te zetten in iets dat de computer kon behappen. Het resultaat mag er zijn: uit de computersimulatie blijkt dat een samensmelting van twee zwarte gaten verreweg het meest energierijke verschijnsel in het heelal is. Veel van deze energie komt vrij in de jaren vóór de eigenlijke botsing, als de twee zwarte gaten op steeds kleiner wordende afstanden om elkaar heen gaan draaien. Daarbij produceert het tweetal golvingen in de ruimte en tijd, die zich vrijwel niets van de materie in het heelal aantrekken en (opnieuw) theoretisch tot op grote afstand waarneembaar zijn. Of dat in de praktijk ook zo is, zal mogelijk binnen een jaar of tien blijken: nieuwe meetinstrumenten zouden in staat moeten zijn de subtiele gravitatiegolven van botsende zwarte gaten, op te merken.
Meer informatie: http://www.nasa.gov/centers/goddard/universe/gwave.html

7 februari 2006
Uit computersimulaties blijkt dat geluid een grote rol speelt bij supernova-explosies. Lange tijd werd aangenomen dat neutrino’s verantwoordelijk zijn voor het uitstoten van de buitenlagen van de ontploffende ster, maar deze lijken hiervoor niet genoeg energie te hebben, vooral niet bij de zwaarste sterren. Modellen die convectiebewegingen in rekening brengen, werken al beter, maar nog niet goed genoeg. Daardoor komt de schokgolf van de explosie in alle recente computersimulaties stil te vallen' iets wat in werkelijkheid duidelijk niet gebeurt. Uit de nieuwe simulaties blijkt dat de kern van de ster in de laatste seconde (!) voor de explosie hevig begint te pulseren. Na ongeveer 0,7 seconde worden de trillingen zo hevig, dat er geluidsgolven met frequenties van 200 tot 400 hertz ontstaan die de schokgolf van de explosie versterken.
Meer informatie:
http://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=105798&org=NSF&from=news
http://zenith.as.arizona.edu/~burrows/briley

6 februari 2006
Het komt nauwelijks meer als een verrassing: in de nieuwe begroting van het Amerikaanse ruimtevaartagentschap NASA moest ruimte worden gemaakt voor de steeds verder oplopende kosten van de (maximaal) zeventien resterende vluchten van de spaceshuttle en de opvolger van de Hubble-ruimtetelescoop, de James Webb Space Telescope. Dat gaat ten kosten van andere wetenschappelijke missies als Kepler en de Space Interferometry Mission (uitgesteld) en de Terrestrial Planet Finder en een mogelijke missie naar de Jupitermaan Europa (beide geschrapt).
Meer informatie:
http://www.planetary.org/programs/projects/space_advocacy/2007_budget.html
http://www.space.com/spacenews/businessmonday_050606.html

25 januari 2006
In juli 2005 sloeg de impactor van de ruimtesonde Deep Impact in op komeet Tempel 1. Voor die gelegenheid organiseerde The Planetary Society een wedstrijd waarbij men kon gokken op de grootte van de krater die bij de inslag zou ontstaan. Ruim een half jaar na dato heeft men echter moeten concluderen dat het onmogelijk is om de krateromvang exact vast te stellen. Het stof dat bij de inslag werd opgeworpen, bleef veel langer hangen dan men vooraf had verwacht, waardoor slechts een ruwe schatting van de middellijn van de krater kon worden gemaakt: 100 tot 250 meter. De winnaars van de wedstrijd zijn nu door middel van loting aangewezen.
Meer informatie: http://planetary.org/explore/topics/comet_crater/

18 januari 2006
De eerste berichten duiden erop dat de Stardust-missie een groot succes is. Na opening van de capsule kon worden vastgesteld dat de ruimtesonde talrijke deeltjes – grote en kleine – heeft opgevangen. Onderzoekers van de universiteit van Washington schatten dat met het aërogel van Stardust meer dan een miljoen stofdeeltjes van komeet Wild 2 te vinden zullen zijn.
Meer informatie: http://www.uwnews.org/article.asp?articleID=21947

15 januari 2006
De capsule van de NASA-ruimtesonde Stardust is geland in de Amerikaanse staat Utah. En de kostbare lading, bestaande uit stofdeeltjes van de komeet Wild 2, is voor een eerste inspectie naar een schone ruimte overgebracht. Het onderzoek van de stofdeeltjes zal, naar men verwacht, meer informatie opleveren over de begintijd van ons zonnestelsel.
Overigens heeft Stardust, toen hij nog op weg was naar de komeet, mogelijk ook enkele tientallen deeltjes opgevangen die uit de interstellaire ruimte afkomstig zijn. Deze zijn dan aan de achterkant van het sponsachtige aërogel te vinden waarmee later ook de kometenstofjes zijn opgevangen. Om de schaarse deeltjes op te sporen, zullen 1,6 miljoen ‘filmpjes’ van minuscule delen van de aërogel worden gemaakt, die vervolgens met een computerprogramma kunnen worden geanalyseerd. Het aardige is dat je daar met je pc aan kunt meedoen: er is een zoekprogramma opgesteld dat vergelijkbaar is met het bekende SETI@home. Medio maart kan men zich aanmelden voor dit project.
Meer informatie:
http://www.nasa.gov/mission_pages/stardust/main/index.html
http://planetary.org/programs/projects/stardustathome/

20 december 2005
Op beelden van de Mars Global Surveyor zijn vage details te zien die mogelijk overeenkomen met de airbags van de verdwenen Europese Marslander Beagle 2. Volgens de Britse onderzoeker Colin Pillinger lijkt het erop dat de Beagle wel min of meer normaal is geland. Na de landing, eind 2003, heeft de Marslander echter geen signalen meer uitgezonden, wat erop duidt dat hij bij de (te harde?) landing beschadigd is geraakt. De kleine krater waarin de Beagle is terechtgekomen zou zelfs sporen van het eerste contact van de Marslander vertonen. De vage beelden zullen echter lang niet iedereen van de ‘bijna-geslaagde’ landing kunnen overtuigen.
Meer informatie:
http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4542174.stm
http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMAPB8A9HE_0.html

19 december 2005
Wetenschappers van de Ohio State University roepen de hulp van amateurs in om neutrino’s van supernova-explosies te kunnen waarnemen. De aarde wordt voortdurend met ontelbare neutrino’s gebombardeerd, maar deze deeltjes zijn uiterst moeilijk te detecteren. Daarbij komt nog dat de meeste neutrino’s die op aarde gedetecteerd worden afkomstig zijn van de zon. Volgens de Amerikaanse onderzoekers is het echter mogelijk om van één à twee neutrino’s per jaar (!) vast te stellen van welke exploderende ster ze afkomstig zijn. Hun methode is tweeledig: als een neutrinodetector op aarde twee neutrino’s binnen tien seconden van elkaar detecteert, is de kans groot dat ze van een supernova in een nabij melkwegstelsel afkomstig zijn en als een (amateur-)sterrenkundige een supernova ontdekt, kunnen neutrino-onderzoekers de gegevens van hun detector napluizen op detecties rond de tijd van de verschijning. Een netwerk van amateurs zou nieuwe supernovae in nabije melkwegstelsels' het zijn er naar schatting drie per jaar' voldoende snel kunnen opsporen.
Meer informatie: http://researchnews.osu.edu/archive/neuprob.htm

19 december 2005
Een internationaal team van radiosterrenkundigen hebben een ver melkwegstelsel waargenomen om te onderzoeken of de huidige natuurconstanten dezelfde waarden hebben als miljarden jaren. Sommige theorieën stellen dat constanten als de verhouding van de massa’s van het elektron en het proton en de zogeheten fijnstructuurconstante in de loop van de tijd veranderen. Maar ook de waarnemingen van bepaalde emissielijnen in het radiospectrum van een 6 miljard lichtjaar ver melkwegstelsel duiden daar niet op: de natuurconstanten zijn al zeker 6 miljard jaar constant.
Meer informatie: http://www.nrao.edu/pr/2005/constants/

16 november 2005
Amerikaanse onderzoekers hebben met behulp van een computermodel onderzocht wat zich afspeelt in een grote interstellaire gaswolk waarin sterren ontstaan. Daarbij is gebleken dat de voorspellingen van de zogeheten ‘concurrerende accretietheorie’ afwijken van de waarnemingen. Volgens deze theorie ontstaan er in zo’n gaswolk eerst kleine ‘groeikernen’ die onder hun eigen zwaartekracht instorten en met de naburige groeikernen moeten concurreren om meer materie te verzamelen. De alternatieve fragmentatietheorie stelt dat er direct grote groeikernen ontstaan, die weliswaar in meerdere sterren uiteen kunnen vallen, maar niet veel materie van de concurrentie afsnoepen. Tot nog toe stond de fragmentatietheorie er slechter voor dan de accretietheorie, omdat zij het ontstaan van de allergrootste sterren niet goed kon verklaren. De accretietheorie heeft daarentegen juist moeite met de eigenschappen van de allerkleinste sterren (bruine dwergen). In het nieuwe computermodel wordt aan het zwakke punt van de fragmentatietheorie tegemoet gekomen door (meer) turbulentie-effecten in rekening te brengen. Turbulenties voorkomen dat de groeikernen zo veel massa verzamelen, dat zij steevast in meerdere sterren uiteenvallen, zodat er nooit zeer zware sterren kunnen ontstaan. De modelberekeningen hebben overigens ook laten zien dat de accretietheorie wel van toepassing kan zijn op kleine interstellaire gaswolken, waarin weinig turbulentie optreedt.
Meer informatie:
http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2005/11/16_collapse.shtml
Nature, 17 november 2005

10 november 2005
Wat doen we als een planetoïde op aarde dreigt in te slaan? Beschieten met kernraketten? NASA-astronauten Stanley G. Love en Edward T. Lu hebben een betere oplossing bedacht: de zwaartekrachtstractor. Dat is niets anders dan een zwaar ruimteschip, aangedreven door een ionenmotor, die met zijn eigen zwaartekracht de planetoïde een beetje uit koers trekt. Om succesvol te zijn, moet deze methode wel ruim van tevoren worden gepland, want het genoeg doen afbuigen van een 200 meter grote planetoïde zou ongeveer een jaar duren.
Meer informatie:
http://www.apod.nl/ap051110_nl.html
http://arxiv.org/pdf/astro-ph/0509595 [pdf]
Nature, 10 november 2005

3 november 2005
Door recente ontwikkelingen op het gebied van infrarood-detectoren kunnen in stervormingsgebieden nu details worden vastgelegd die nooit eerder te zien waren. Zo hebben Amerikaanse sterrenkundigen in een stervormingsgebied in het sterrenbeeld Perseus het zwakke schijnsel kunnen vastleggen van afzonderlijke donkere stofwolken die het licht van sterren buiten het gebied weerkaatsen. Eerder waren zulke stofwolken alleen te zien als ze door sterren in het stervormingsgebied zélf werden aangelicht.
Meer informatie:
http://www.cfa.harvard.edu/press/pr0534.html
http://arxiv.org/abs/astro-ph/0510624
http://arxiv.org/abs/astro-ph/0510600

3 oktober 2005
De NASA-satelliet Gravity Probe B is klaar met het verzamelen van gegevens. De satelliet, die anderhalf jaar geleden gelanceerd werd, heeft met behulp van vier uiterst precieze gyroscopen onderzocht welke invloed het zwaartekrachtsveld en de rotatie van de aarde hebben op de locale ruimte en tijd. Volgens de algemene relativiteitstheorie vervormt onze planeet het weefsel van ruimte en tijd in haar omgeving en worden door haar rotatie ruimte en tijd enigszins ‘meegesleept’. De verzamelde gegevens worden nu geanalyseerd' een proces dat naar verwachting ongeveer een jaar gaat duren.
Meer informatie:
http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/oct/HQ_05293_probe_b.html
http://www.gravityprobeb.com

24 augustus 2005
Amerikaanse wetenschappers hebben een nieuwe computersimulatie gemaakt voor de veranderingen die 251 miljoen jaar geleden optraden in het klimaat op aarde. Deze veranderingen gingen gepaard met het massaal uitsterven van het merendeel van alle planten en dieren. Uit het onderzoek zou blijken dat een abrupte, snelle stijging van het kooldioxidegehalte van de atmosfeer de oorzaak van het onheil was. De kooldioxide zou afkomstig zijn van grootschalige vulkanische activiteit.
Meer informatie:
http://www.ucar.edu/news/releases/2005/permian.shtml

28 juni 2005
Natuurkundigen van het California Institute of Technology hebben een plasma-experiment ontwikkeld, dat laat zien hoe de lange, dunne jets van uitgestoten materiaal ontstaan die bij jonge sterren, zwarte gaten en de kernen van actieve melkwegstelsels te zien zijn. De onderzoekers hebben zulke jets in het laboratorium weten na te bootsen. Volgens hen ontstaan jets doordat het aanwezige plasma niet alleen door magnetische krachten wordt versneld, maar ook magnetische velden met zich mee voert. Deze magnetische velden zijn om de jets gewikkeld als elastieken om een papieren koker. Deze ‘elastieken’ knijpen de koker als het ware af, waardoor deze tot op grote afstand van hun bron dun blijven.
Meer informatie: http://pr.caltech.edu/media/Press_Releases/PR12713.html

19 mei 2005
Voor het eerst in de geschiedenis van de ruimtevaart heeft de ene ruimtesonde in een baan om een andere planeet een andere ruimtesonde gefotografeerd. Het gaat om de Mars Global Surveyor, die opnamen heeft gemaakt van zowel de Europese Mars Express als de Amerikaanse Mars Odyssey. Alledrie de sondes bewegen in een baan om de planeet Mars. Het maken van de foto’s was een kwestie van heel nauwkeurig timen, want de beide sondes bevonden zich slechts enkele seconden binnen het ‘gezichtsveld’ van de Surveyor.
Meer informatie: http://www.nasa.gov

7 maart 2005
Eén van de belangrijkste wetenschappers van de 20ste eeuw, Hans Bethe, is overleden. Hij is 98 jaar oud geworden. Bethe, die van Joods-Duitse afkomst was, heeft het grootste deel van zijn leven in de Verenigde Staten gewerkt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde hij een grote rol bij de ontwikkeling van de eerste atoombom. Voor de sterrenkunde is echter vooral zijn vroegere werk van belang: in 1938 publiceerde Bethe een artikel waarin hij uitlegt hoe sterren zoals onze zon door middel van kernfusie energie kunnen produceren. Voor dat baanbrekende onderzoek ontving hij in 1967 de Nobelprijs voor natuurkunde. Ook later in zijn leven heeft Bethe zich veel met astrofysica beziggehouden, onder meer met het vraagstuk van de te lage neutrinoproductie van de zon. Eigenlijk is aan zijn wetenschappelijk loopbaan pas een einde gekomen toen hij overleed.
Meer informatie: http://www.news.cornell.edu/stories/March05/Betheobit.deb.html

7 maart 2005
Het heelal wemelt van de zwarte gaten die met hun enorme aantrekkingskracht materie opslokken. Maar dat opslokken is een veel ingewikkelder proces dan je zou denken: er komt niet alleen zwaartekracht aan te pas, maar ook turbulenties en magnetische velden. Britse onderzoekers hebben een computerprogramma geschreven dat al deze elementen nabootst. Daaruit blijkt onder meer dat ingevangen materie niet zonder slag of stoot in het zwarte gat verdwijnt, maar hevig tegenstribbelt. Opmerkelijk is ook dat de magnetische velden in de materie die dichtbij het zwarte gat is aangekomen als een soort koppeling fungeren: ze brengen de rotatie van het zwarte gat over op de materie in de omgeving. Dat laatste leidt ertoe dat zwarte gaten die veel materie opslokken langzamer gaan roteren.
Meer informatie: http://www.jhu.edu/news_info/news/home05/mar05/blckhole.html